Ürün yönetimi kılavuzu 1: dijital ürün yöneticileri için sektörel tanışma

Teknoloji sektöründe birçok farklı iş kolu için belirli bir eğitim sistematiği mevcut fakat mesele “ürün yönetimi” olduğu zaman genellikle kuluçka merkezlerinin ya da hızlandırma programlarının hap şeklinde “ürün yöneticisinin neler yapması gerektiği” konulu verdiği eğitimler dışında “nasıl yapması gerektiğine” dair teknik bir dokümantasyon mevcut değil. Ben de teknoloji hayatında ronin tarzı bir yaşam tarzı geliştirerek ilerleyen birisi olarak benden sonrakilere ve sektöre bu bilgilerin aktarımını bir görev edindim. Bu yazılarımın kapsamı da startuplardan kurumsala dijital ürün yönetiminde bir firmada A’dan Z’ye dikkat edilmesi gerekenler olacaktır. Benim bu serimde yer alacaklar süregelen bir firmaya yeni başlayan bir ürüncü için de, yeni kurulacak bir startupta yer alacak ürüncü için de geçerli olacaktır.

İlk yazımın temel hedefi yeni bir sektörde işe başlayacak ürüncüye sektörü en basit düzeyde tanımanın nasıl yapılabileceğini anlatmaktır çünkü sektörü tanımadan ürün doğru inşa edilemez.

Sektörle Tanışmak

Aslında piyasa analizi, pazar analizi dediğimiz birçok kavramla ifade edilebilecek olan hedeflediğimiz iş kolunun ülkedeki ve küresel güncel durumunu analiz etmek bize birçok konuda fikir verecektir. Örneğin sektörel analiz yapmak istiyorsak ve bunu ürüncü gözüyle yapmak istiyorsak, yapacağımız şeyler aşağı yukarı şöyle olmalıdır:

• Rakip uygulamalardaki kullanıcılara sunulan en temel özellikler/hizmetler

• Sektördeki firmaların başarı metrikleri ve kendilerinin başarılarını ölçümleme stratejileri

• Sektördeki uygulamaların geliştirme ve kullanıcıya sunulduğu süreçte karşılaşılabilecek teknik/teknik olmayan riskler

• Ulusal ve global pazar büyüklüğü

• Rakip uygulamaların kitle hedefleri/personaları

• Uygulamalardaki gelir modelleri

• Türkiye’de ve globalde bulunan başlıca rakip firmaların temel rakip analizleri (kullanıcı sayıları, kullanıcı memnuniyetleri, maliyet/etkinlik oranları)

• Eğer varsa mobil uygulamalarının market analizleri (App Store ve Google Play’deki uzun, orta, kısa vadedeki sıralamaları, puanları)

• Yurtdışı kullanım oranları

Sektörel Araştırma Örneği

Bu serinin temel hedeflerinden birisi insanlara yukarıda yazdığım temel teknik bilgileri uygulamalı olarak da göstermek. Bundan ötürü bir sektör belirleyip orada sıfırdan hayali bir ürün oluşturmaya kadar gidebilecek bir şey hedefliyorum. Amacım gerçek bir ürün oluşturmak değil sadece teknik konuları anlatabileceğim, soyut kavramları somutlaştırabileceğim bir zemin hazırlamak. Mesela eğitim teknolojileri sektörü hepimizin az çok anlayabileceği bir sektör olacağı için onu tercih ederek başlayabiliriz.

Madde madde ilerleyelim:

Rakip Uygulamalardaki Kullanıcılara Sunulan Temel Özellikler/Hizmetler

Bir sektörü incelerken dikkat etmemiz gereken ilk şey o sektördeki firmaların/uygulamaların kullanıcılara sundukları hizmetler/özelliklerdir çünkü aslında bunlar insanların bu sektöre ihtiyaç duyma sebepleridir. Bu özelliklerin sebep olduğu problemleri ya daha iyi çözmelisiniz, ya daha uygun maliyete çözmelisiniz ya da probleme çok daha farklı bir çözüm getirmelisiniz. Bunları yaptığınız sürece rekabet konusunda çok daha avantajlı ve risk olarak daha makul bir konuma gelirsiniz. Aşağıdaki özellikler benim incelemelerimde öne çıkan temel özelliklerdir:

• Ders Videoları: Konu anlatımları ve çözümlü sorular.

• Testler ve Sınavlar: Çeşitli zorluk seviyelerinde testler ve deneme sınavları.

• Kişisel Takip ve Raporlama: Öğrencinin ilerlemesini takip eden ve raporlayan sistemler.

• Etkileşimli İçerikler: Öğrencilerin aktif katılımını sağlayan etkileşimli ödevler ve quizler.

• Öğretmen İletişimi: Öğrencilerin öğretmenlerle doğrudan iletişim kurabildiği platformlar.

• Günlük Çalışma Planları: Öğrencilere özelleştirilmiş çalışma planları sunan özellikler.

Sektördeki Firmaların Başarı Metrikleri ve Başarı Ölçümleme Stratejileri

Başarı metrikleri herhangi bir süreçte sizin kendinizii ölçümlemenize yarayan test parametreleridir. Kullanıcı sayınızın artışında beklentinizin dışında bir azalma varsa bu ortada bir problem olduğunu gösterir. Kullanıcı etkileşiminiz düşükse uygulamanızın UI/UX açısından iyi olmadığını ya da verdiğiniz hizmetin kullanıcılara sürekli fayda sağlamadığını düşünebilirsiniz. Kullanıcılarınız sizi kullandıktan sonra başarı oranlarını artırmıyorsa bu uygulamanızın kullanıcılara bir fayda sağlamadığını gösterecektir. Bu tarz metrikler şirketinizi ve uygulamanızı ölçekleyebilmeniz için sürekli olarak takip etmeniz gereken verilerdir.

• Kullanıcı Sayısı: Aktif ve kayıtlı kullanıcı sayıları.

• Kullanıcı Etkileşimi: Uygulamada geçirilen süre ve günlük/haftalık/aylık aktif kullanıcı oranları.

• Başarı Oranı: Kullanıcıların akademik başarılarındaki (örneğin sınav puanlarındaki) artış.

• Müşteri Memnuniyeti: Kullanıcıların uygulama hakkındaki geri bildirimleri ve memnuniyet dereceleri.

• Gelir: Uygulamanın abonelik veya satış gelirleri.

Teknik ve Teknik Olmayan Riskler

Riskler uygulamanın geliştirme sürecinde ve sonraki süreçlerde dikkate almamız gereken risklerdir. Teknik riskleri teknik ekiple çözüm planlaması yaparak çözmeli ve riskleri anlık olarak ölçmenin yollarını tespit etmeliyiz. Teknik olmayan riskleri de sektörel analizlere ve sektördeki tecrübeli isimlere danışarak çözmenin yollarını aramalıyız.

• Teknik Riskler: Uygulama performans sorunları, veri güvenliği ve gizliliği, ölçeklenebilirlik problemleri.

• Teknik Olmayan Riskler: Eğitim içeriklerinin kalitesi, müfredat uyumu, kullanıcı alışkanlıklarına hitap edememe, pazarlama ve marka bilinirliği eksikliği.

Ulusal ve Global Pazar Büyüklüğü

Eğitim teknolojileri pazarı, hem ulusal hem de global ölçekte hızlı bir büyüme göstermektedir. Özellikle pandeminin de etkisiyle, online eğitim araçlarına olan talep artmıştır. Türkiye’de ve dünyada, eğitim teknolojilerine yapılan yatırımlar ve kullanıcı sayıları her yıl önemli ölçüde artmaktadır. Mesela Statista verilerine göre Türkiye’deki çevrimiçi eğitim pazarındaki gelirin 2024 yılında 169,70 milyon dolara ulaşacağı tahmin edilmektedir. Bu gelirin yıllık ortalama %36,13’lük bir büyüme oranı (CAGR 2024,2029) göstermesi ve 2029 yılına kadar 793,20 milyon dolarlık bir pazar hacmine ulaşması beklenmektedir.

İlgili Statista Linki: https://www.statista.com/outlook/emo/online-education/turkey

Not: Pazar araştırmaları ile ilgili birçok kaynak vardır fakat ben bu konuda çoğunlukla Statista kullanıyorum. (Ücretlidir)

Rakip Uygulamaların Kitle Hedefleri/Personaları

Bir hizmet verirken ya da uygulama geliştirirken yapmamız gereken işlerin başında da kitle hedefini belirlemek gelmektedir. Örneğin bir eğitim uygulamasında ilkokul öğrencilerini hedefliyorsak uygulamanın içindeki oyunlaştırmayı maksimum düzeyde tutmalıyız ve uygulamayı daha eğlenceli & etkileşimli hale getirmeyi hedeflemeliyiz. Fakat yetişkinler için yaptığımız uygulamalarda dikkat edeceğimiz şeylerse profesyonel hayatlarında görünürlük sağlayabilecekleri sertifikalar edinmelerini ve bunları kolay bir şekilde paylaşmalarını sağlamaları olacaktır.

• İlkokul Öğrencileri: Eğlenceli ve etkileşimli öğrenme araçları.

• Ortaokul ve Lise Öğrencileri: Sınav hazırlık ve konu anlatımları.

• Üniversite Öğrencileri ve Yetişkinler: Mesleki gelişim ve sertifika programları.

Uygulamalardaki Gelir Modelleri Ve Paketleştirme

Girişimin sürdürülebilir olması gelir modelinin doğru inşa edilmiş olması çok önemlidir. Eğitim sektöründe temel düzeyde dört adet gelir modeli kullanılmaktadır. Bu gelir modelinin nasıl belirleneceği de yine hedef kitle, temel özellikler vb. birçok faktöre dayanarak ilerleyen süreçte gündemimiz olacaktır. Özellikle paketleştirme önemli konulardan birisi olduğu için şimdilik önemine değinmenin yeterli olacağını düşünüyorum.

• Abonelik: Aylık veya yıllık abonelikler.

• Tek Seferlik Satış: İçerik veya kursların tek seferlik satışı.

• Freemium Modeli: Temel özelliklerin ücretsiz sunulması, ileri düzey özellikler için ücret talep edilmesi.

• Reklam Gelirleri: Uygulama içi reklamlar.

Temel Rakip Analizleri

Mobil Uygulamaların Market Analizleri

App Store ve Google Play’de mobil uygulamaların sıralamaları ve puanları, kullanıcıların uygulama hakkındaki görüşlerini yansıtır. Ayrıca Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde AppStore indirme sayısının Google Play’e göre daha yoğun olması hedef kitlenin sosyo ekonomik durumu hakkında da bilgi verir. Hatta bazı firmalar bu yüzden sadece AppStore odaklı ilerlemektedir. Bu araştırmaları internetteki birçok app analitik sitesinden yapabilirsiniz. Ben SensorTower’in ücretsiz sürümünü kullanıyorum.

AppStore

Play Store

Sonuç

Sektörel analiz yaparken, yukarıdaki maddeleri dikkate alarak derinlemesine bir araştırma ve değerlendirme yapılması gerekir. Eğitim sektörü gibi dinamik bir alanda, sürekli değişen ve gelişen koşullara ayak uydurmak, başarılı bir ürün yönetimi stratejisi için kritiktir. Bu analizler, sektörü tanımanıza ve doğru stratejiler geliştirmenize yardımcı olacaktır.

Sonraki bölümde görüşmek üzere.